Hollands Kroon: alle buurten en wijken op een rij

Hollands Kroon telt circa 50.000 inwoners en beslaat 357 km² land — een van de grootste gemeenten van Noord-Holland naar oppervlakte, maar met een bevolkingsdichtheid die ver onder het landelijk gemiddelde ligt. De gemiddelde WOZ van €364.000 is 6% onder het Nederlandse gemiddelde van €387.000. De huishoudensgrootte van gemiddeld 2,3 personen weerspiegelt een landelijke gemeenschap met relatief veel gezinnen: 35% van de huishoudens heeft kinderen, en eenpersoonshuishoudens vormen 32% — duidelijk minder dan de 38% landelijk. De gemeente is op 1 januari 2012 ontstaan uit de fusie van de voormalige gemeenten Anna Paulowna, Niedorp, Wieringen en Wieringermeer.

Menselijk profiel van Hollands Kroon. Geschiedenis: Het gebied bestaat uit lagen van landmakerij. Wieringen was tot in de twintigste eeuw een eiland; door de inpoldering van de Wieringermeer in 1930 smolt het samen met het vasteland. De Wieringermeer zelf werd drooggemalen tussen 1927 en 1930 en op 21 augustus 1930 viel de polder officieel droog. In de laatste weken van de Tweede Wereldoorlog bliezen de Duitsers op 17 april 1945 de dijk op twee plaatsen op: de polder overstroomde volledig. Eind 1945 was de polder opnieuw leeggemalen. De dorpen Anna Paulowna en Niedorp liggen in een ouder podergebied; Winkel, Kolhorn en Barsingerhorn kennen een geschiedenis die teruggaat tot de late middeleeuwen. Vanuit Den Oever vertrekt de Afsluitdijk, het waterbouwkundige werk dat in 1932 de Zuiderzee definitief afsloot.

Karakter & sfeer: Hollands Kroon is een agrarische gemeente in de volle betekenis: weidse polders, lintdorpen, bulbenvelden in het voorjaar en een horizon die zelden door bebouwing wordt onderbroken. De vier vroegere gemeenten hebben ieder een eigen karakter behouden. Anna Paulowna, de bestuurlijke hoofdkern, organiseert jaarlijks de Bloemendagen. Wieringen heeft een eilandmentaliteit die na de inpoldering nooit helemaal is verdwenen. De Wieringermeer ademt het planmatig karakter van een jonge polder met rechte wegen en open zichtlijnen. Niedorp is het kleinste en rustigste deel, met dorpen als Winkel en Kolhorn die terugkijken op eeuwen van handelsactiviteit.

Evenementen & festivals: De Bloemendagen in Anna Paulowna zijn het bekendste evenement van de gemeente: vijf dagen in april transformeren de bollenvelden en straten tot een levend kleurenspektakel. De Floralia in Nieuwe Niedorp bestaat al ruim negentig jaar en draait om dahliamozaïeken, muziek en straattheater. Het Polders Music Festival vindt elk jaar met Pinksteren plaats in de ZAP-hal in Breezand. Verder zijn er seizoensmarkten zoals de Nachtmarkt in Kolhorn en visserijevenementen in Den Oever.

Bezienswaardigheden: Den Oever is het vertrekpunt van de Afsluitdijk en heeft een oude vuurtoren uit 1884 en de historische Stevinsluis. Het Amstelmeer, gevormd door de Amsteldiepdijk, is een brakwatermeer met zeldzame plant- en vogelsoorten. Het Robbenoordbos is een gevarieerd natuurbos op de vroegere zeebodem van Wieringen. De gemaalgebouwen Lely en Leemans in de Wieringermeer herinneren aan de drooglegging van de polder en zijn rijksmonument.

Bekende inwoners: Dirck Rembrantsz van Nierop (1610–1682), geboren in Nieuwe Niedorp, was een bekende kartograaf, wiskundige en sterrenkundige. Elisabeth van der Woude (1657–1698), eveneens uit Nieuwe Niedorp, was een reisschrijfster; haar dagboek over de reis van het gezin naar de kolonie aan de Oyapock in Zuid-Amerika geldt als een van de oudste reisverslagen van een Nederlandse vrouw. Erik Heijblok (geboren 1977 in Den Oever) was betaald voetbaldoelman. Kai Reus (geboren 1985 in Niedorp) was profwielrenner.

Eten & uitgaan: Het aanbod in Hollands Kroon is bescheiden en dorps van aard. In Anna Paulowna, Hippolytushoef en Den Oever zijn cafés, lokale restaurants en eetcafés te vinden. Verse vis is in Den Oever dicht bij de bron. Wie een breed culinair aanbod zoekt, rijdt door naar Den Helder of het Westfriese Hoorn.

Onderwijs: De gemeente heeft 30 basisscholen verspreid over de kernen; de gemiddelde afstand tot een basisschool is 1,1 km. Voor voortgezet onderwijs bedraagt de gemiddelde reisafstand 8,1 km — ruim drie keer het landelijk gemiddelde van 2,5 km. Voor hoger onderwijs zijn Den Helder (Hogeschool InHolland) en Alkmaar de dichtstbijzijnde steden.

Sport: Voetbal, korfbal en atletiek zijn vertegenwoordigd in de verschillende kernen. Zeilen en kitesurfen op het IJsselmeer en het Amstelmeer zijn populaire watersportactiviteiten. Het vlakke landschap maakt de gemeente aantrekkelijk voor wielrenners en langeafstandswandelaars langs dijkroutes.

Bereikbaarheid: De A7 loopt dwars door de gemeente en verbindt Hollands Kroon met de Afsluitdijk richting Friesland en met de A9 richting Amsterdam. Station Anna Paulowna biedt treinverbindingen naar Den Helder en via Alkmaar naar Amsterdam en verder; het gemiddelde traject naar een treinstation bedraagt 10,3 km, bijna tweemaal het landelijk gemiddelde. Voor wie geen auto heeft, zijn dagelijkse verplaatsingen buiten de eigen kern daarmee een uitdaging. Er is een zweefvliegveld bij Slootdorp en een ultralichte luchthaven bij Middenmeer.

Natuur & omgeving: Het Amstelmeer en de Robbenoordbos zijn de voornaamste natuurgebieden. De Waddenzee grenst aan de noordwestkant van Wieringen en is een UNESCO Werelderfgoed. In het voorjaar zijn de bollengebieden rond Breezand en Anna Paulowna spectaculair. Het vlakke open polderlandschap biedt vrijwel nergens belemmeringen voor het zicht en is voor veel mensen het rustgevende kenmerk van de streek.

Werkgelegenheid: Hollands Kroon heeft de meeste agrarische bedrijven en de grootste agrarische grondoppervlakte van Noord-Holland. Bloembollen, akkerbouw, glastuinbouw en veehouderij zijn de hoofdpijlers. Agriport A7 bij Middenmeer heeft zich ontwikkeld tot een hightech glastuinbouwlocatie met grote energievraag. Windpark Wieringermeer met 99 turbines en een capaciteit van 363 MW is een van de grotere windparken op land in Nederland. Datacenters in de Wieringermeer zijn een relatief nieuwe sector. Arbeidsmigranten uit Oost-Europa en elders zijn sterk vertegenwoordigd in de seizoensarbeid.

Toekomst: De gemeente werkt aan een omgevingsvisie voor 2040 waarin agrarische verduurzaming, woningbouw in bestaande kernen en het behouden van het open landschap centraal staan. De groeiende vraag van datacenters en glastuinbouw naar stroom en water stelt de gemeente voor ruimtelijke en infrastructurele keuzes. De bijstandsafhankelijkheid van 12,3 per 1.000 inwoners ligt ruim onder het landelijk gemiddelde van 22,7, wat duidt op een relatief actieve arbeidsmarkt.

Wist je dat: De Wieringermeer de eerste grote IJsselmeerdrooglegging was en als proeftuin diende voor de latere Noordoostpolder en Flevopolder. Den Oever en de Stevinsluizen zijn de plek waar de Afsluitdijk begint — de dam die Nederland voorgoed veranderde.