Dijk en Waard: alle buurten en wijken op een rij

Dijk en Waard is een relatief jonge gemeente — geboren in 2022 uit de fusie van Heerhugowaard en Langedijk — en telt ruim 90.000 inwoners in de kop van Noord-Holland. Op leefbaarheid bevindt de gemeente zich rond het landelijk gemiddelde: de voorzieningen vormen de sterkste pijler, gevolgd door de woonkwaliteit. De rust scoort precies rond het landelijk midden, een uitkomst die goed past bij een gemeente die stedelijke dichtheid combineert met polderlinten en polder­woon­erven. De gemiddelde WOZ van bijna 400.000 euro ligt een fractie boven het Nederlandse gemiddelde — stevig voor Noord-Holland buiten de Metropoolregio, al zit er weinig speelruimte in voor wie het voor minder wil. Sociaal-economisch steekt Dijk en Waard er gunstig uit: het bijstandscijfer ligt ruim onder het landelijk gemiddelde, en de bevolking heeft een bovengemiddeld SES-profiel.

Het karakter van de gemeente is uitgesproken gezinsgericht: bijna 40% van de huishoudens heeft kinderen, en de woningvoorraad bestaat voor een aanzienlijk deel uit tussenwoningen en hoekwoningen op overzichtelijke percelen. De meeste voorraad stamt van vóór 2000, maar het energieprofiel is opvallend goed: meer dan de helft van de woningen heeft een A-label of beter, en met 54,7% zonnepanelen behoort Dijk en Waard tot de koplopers in de regio. Voor gezinnen verschilt de uitkomst sterk per buurt, met nieuwbouwwijken als Duizend Eilandenrijk die in een heel andere wereld leven dan het oude stationsgebied.

Menselijk profiel van Dijk en Waard. Geschiedenis: De twee delen hebben een verschillende ontstaansgeschiedenis. Heerhugowaard is drooggemaakt land: de polder van bijna 40 km² viel in 1630 droog. In de twintigste eeuw groeide het dorp explosief — van 6.800 inwoners in 1960 naar 25.000 in 1975 — en was het in de jaren zeventig tijdelijk de snelst groeiende gemeente van Nederland. Langedijk was eeuwenlang tuinbouwgebied; de voormalige gemeente ontstond in 1941 uit Broek op Langedijk, Noord-Scharwoude, Oudkarspel en Zuid-Scharwoude, en kreeg er in 1990 Sint Pancras en een deel van Koedijk bij. Het gebied stond bekend als het Rijk der Duizend Eilanden: groente werd geteeld op talloze kleine akkertjes die alleen per boot bereikbaar waren.

Karakter & sfeer: Wonen in Dijk en Waard betekent vooral grondgebonden wonen in een gezinsgerichte gemeente. Heerhugowaard is planmatige naoorlogse uitbreiding rond een centrum en station; Langedijk bestaat uit oudere lintdorpen langs het water. De sfeer is rustig en ruim opgezet — Alkmaar ligt voor stedelijk vertier vlakbij.

Evenementen & festivals: In het recreatiegebied Geestmerambacht werd vanaf 2001 het Indian Summer Festival gehouden; het muziekfestival is na 2024 voorlopig gestopt. In Langedijk horen de Langedoiker Beddenrace en de Langedoikermarkt (derde zaterdag van augustus) bij de vaste tradities.

Bezienswaardigheden: Museum BroekerVeiling in Broek op Langedijk is de bekendste trekpleister: de veiling ontstond in 1887 en was wereldwijd de eerste doorvaargroenteveiling, waar tuinders hun groente per boot door de afmijnzaal voeren; sinds 1974 is het een museum. Verder staan in het gebied de neogotische Sint-Jan de Doperkerk in Noord-Scharwoude (1906) en het Poldermuseum in een gemaal uit 1877 in Heerhugowaard.

Bekende inwoners: Voetbalster Stefanie van der Gragt, Europees kampioen in 2017 met Oranje, werd geboren in Heerhugowaard. Sportjournalist en presentator Henk Spaan werd geboren in 't Kruis bij Heerhugowaard. Uit het Langedijker deel komen kunstenaar Theo Nieuwenhuis (Noord-Scharwoude, 1866) en olympisch schaatser Jan Langedijk (Oudkarspel, 1910).

Onderwijs: Dijk en Waard heeft 37 basisscholen, op gemiddeld 0,7 km. De gemiddelde afstand tot voortgezet onderwijs is 2,1 km, iets korter dan de 2,5 km landelijk.

Bereikbaarheid: Station Heerhugowaard ligt op de lijn Alkmaar–Den Helder, met verbindingen richting Amsterdam. Een treinstation ligt gemiddeld op 3,2 km, fors dichterbij dan de 5,2 km landelijk; het dichtstbijzijnde ziekenhuis juist verder weg, op 9,7 km tegenover 7,2 km landelijk.

Natuur & omgeving: Het Geestmerambacht, het Park van Luna en de waterrijke restanten van het oude tuinbouwlandschap geven de gemeente veel groen en water; het Strand van Luna heeft een kunstmatig strand met kabelwaterski. Het aandeel groen is met 25,1% gelijk aan het landelijk gemiddelde.

Toekomst: Stad van de Zon in Heerhugowaard is een vrijwel energieneutrale woonwijk met zonnepanelen en windturbines, tekenend voor de duurzame koers van de gemeente.

Wist je dat: de naam Rijk der Duizend Eilanden terugkomt in de buurt Duizend Eilandenrijk — de hoogst scorende buurt van de gemeente.