Goeree-Overflakkee: alle buurten en wijken op een rij

Goeree-Overflakkee is een eilandgemeente aan de zuidwestrand van Zuid-Holland — omgeven door water, ver van de snelweg, met een eigen tempo. Met ruim 51.800 inwoners verspreid over een laag bebouwd landschap scoort de gemeente op leefbaarheid rond het landelijk gemiddelde, maar de pijlers lopen sterk uiteen. Woonkwaliteit en rust liggen beide duidelijk boven het nationale gemiddelde: de geluidsbelasting is veruit lager dan gebruikelijk in Nederland en de geregistreerde criminaliteit ligt ver onder het landelijk gemiddelde. Het aandachtspunt is de voorzieningendekking, die ruim onder het landelijk gemiddelde uitkomt. De gemiddelde woningwaarde van €368.040 ligt iets onder het Nederlandse gemiddelde, wat voor een eilandgemeente met veel vrijstaande woningen en rijtjeshuizen een relatief bereikbare markt oplevert.

Het eilandkarakter tekent de gemeente door en door: 48,9 procent van de woningen heeft zonnepanelen, beduidend meer dan gemiddeld in Nederland, en ruim negentig procent van de bevolking heeft Nederlandse wortels. De bevolkingssamenstelling is ouder dan gemiddeld — bijna een kwart is 65-plus — en het aandeel huishoudens met kinderen is met 34,3 procent hoger dan landelijk. De eilandbewoners moeten rekening houden met de afstand tot grotere kernen: een apotheek is gemiddeld ruim twee kilometer weg en een treinstation is van een heel andere orde dan op het vaste land. Voor gezinnen verschilt de uitkomst sterk per kern en buurt, vooral naarmate men richting de buitengebieden of havenkwadranten beweegt.

Menselijk profiel van Goeree-Overflakkee. Geschiedenis: Goeree-Overflakkee is een fusiegemeente die op 1 januari 2013 is ontstaan uit de samenvoeging van de gemeenten Goedereede, Dirksland, Middelharnis en Oostflakkee — zelf al het resultaat van een eerdere fusieronde in 1966 waarbij dertien eilandgemeenten tot vier werden teruggebracht. Het eiland heeft een lange poldergeschiedenis: de eerste inpoldering dateert uit de twaalfde eeuw. De Statendam verbond de twee eilanddelen Goeree en Overflakkee in 1751. In 1953 kostte de watersnoodramp aan 481 eilandbewoners het leven. Pas in 1964 verbond de Haringvlietbrug het eiland met de rest van Nederland, wat een einde maakte aan de vrijwel volledige isolatie.

Karakter & sfeer: Het eiland heeft een uitgesproken agrarisch en Calvinistisch karakter. Kerken zijn er veel — de gemeente telt 50 kerkgebouwen — en in dorpen als Ouddorp is de kerkelijkheid voelbaar aanwezig. De eilandbewoners spreken deels nog het Goerees dialect. De sfeer verschilt per kern: Middelharnis is het bestuurlijke en winkelcentrum, Ouddorp is het toeristisch hart met strand en duinen, Goedereede heeft een authentiek havenstadje, en Sommelsdijk is een grote forensengemeenschap.

Evenementen & festivals: De Omloop van Goeree-Overflakkee is een jaarlijkse wandelmars van 110 km rondom het eiland, met circa duizend deelnemers. Het NK Wielrennen werd in 2016 op het eiland gereden. Zowel de Tour de France (2010 en 2015) als de Giro d'Italia (2010) passeerden het eiland. In Ouddorp zijn jaarlijkse toeristendagen in augustus met kramen en vuurwerk.

Bezienswaardigheden: De vuurtoren Westhoofd bij Ouddorp (56 meter hoog, gebouwd 1947–1950, met het sterkste licht van Nederland) is een opvallend landmark. Het Streekmuseum Goeree-Overflakkee in Sommelsdijk documenteert de eilandgeschiedenis vanaf de Romeinse tijd. Port Zélande bij Ouddorp is een Center Parcs-bungalowpark met jachthaven. Het Grevelingenmeer biedt mogelijkheden voor duiken, zeilen en kitesurfen. In Ouddorp staan nog twee korenmolens (De Hoop en De Zwaan) en de middeleeuwse dorpskerk. Bij Goedereede is een historische stadshaven bewaard gebleven.

Bekende inwoners: Arie Luyendyk, geboren in Sommelsdijk, won de Indianapolis 500 tweemaal (1990 en 1997) en is de bekendste inwoner van het eiland. Louis Bouwmeester, geboren in Middelharnis in 1842, was een gelauwerd toneelspeler die de rol van Shylock naar eigen zeggen zo'n tweeduizend keer speelde. Ab Klink, afkomstig uit Stellendam, was CDA-minister van Volksgezondheid (2007–2010) en voerde onder meer het rookverbod in de horeca in. Paus Adrianus VI — de enige Nederlandse paus ooit — was van 1492 tot 1507 formeel aangesteld als pastoor van Goedereede en Ouddorp, al woonde hij er niet; zijn eigenlijke werkplek was de Universiteit van Leuven.

Eten & uitgaan: Het eiland heeft bescheiden horecavoorzieningen — 29 restaurants gemeentebreed. In toeristische kernen als Ouddorp en Port Zélande is in het seizoen meer te vinden. Voor avondleven en breder aanbod wijken de meeste bewoners uit naar Rotterdam of Den Haag.

Onderwijs: De gemeente telt 27 basisscholen. De gemiddelde afstand tot een basisschool is 0,7 km, vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde. De dichtstbijzijnde voortgezet-onderwijsinstelling ligt gemiddeld op 8,0 km — ver boven de landelijke 2,5 km — wat een dagelijkse fiets- of bustocht vergt voor middelbarescholieren.

Sport: Fietsen en wandelen zijn populair dankzij vlakke wegen en dijk-routes. Het Grevelingenmeer is een trefpunt voor zeilers, duikers en kitesurfers. In Ouddorp zijn wind- en kitesurfen ook op het Noordzeestrand populair.

Bereikbaarheid: Een treinstation ligt op het eiland niet. De gemiddelde afstand tot het dichtstbijzijnde station bedraagt 37,9 km — veruit boven het landelijk gemiddelde van 5,2 km. De A29 verbindt het eiland via de Haringvlietbrug met Rotterdam en Den Haag, met een reistijd van circa vijftig minuten. Busverbindingen (119 haltes) zijn aanwezig maar beperkt buiten de spits.

Natuur & omgeving: Het eiland is overwegend vlak en ligt grotendeels op of rond zeeniveau. Het noordwestelijke puntje heeft duinen en 18 kilometer Noordzeestrand. Het Grevelingenmeer vormt de noordgrens en is een van de grootste zoute binnenmeren van Europa. De Europese wandelroute E9 loopt over het eiland. Kenmerkend zijn de open polders, dijkwegen en het zogenaamde schurvelingenlandschap bij Ouddorp — een zeldzaam type zanddijken.

Werkgelegenheid: De economie rust op drie pijlers: landbouw (met name akkerbouw en bollenteelt), visserij (haven Stellendam) en toerisme (met Ouddorp en Port Zélande als trekkers). Toerisme is sterk seizoensgebonden, met name door het grote aantal Duitse gasten in de zomerperiode. Regionale bedrijventerreinen liggen bij Stellendam en Oude-Tonge. Een deel van de beroepsbevolking pendelt dagelijks naar Rotterdam en omgeving.

Toekomst: De gemeente staat voor uitdagingen rond vergrijzing (23,0% is 65 jaar of ouder, tegenover 20,5% landelijk) en ontvolking op het platteland. Toerisme en duurzame energie zijn benoemde economische pijlers: het eiland heeft al een hoog aandeel zonnepanelen. De verdere uitbouw van windenergie is politiek gevoelig maar economisch aanwezig.

Wist je dat: Het Plan 2000+, een plan uit 1969 voor een gigantische industriestad (Grevelingenstad) voor 500.000 arbeiders op het eiland, nooit is uitgevoerd. De gemeente telt meer kerken per inwoner dan vrijwel elke andere gemeente in Nederland.