Zuidplas: alle buurten en wijken op een rij

Zuidplas is een jonge, groenrandstedelijke gemeente van bijna 48.000 inwoners in de driehoek Rotterdam–Gouda–Zoetermeer, op de overgang van stedelijk Zuid-Holland naar het open veenweidegebied van de Zuidplaspolder. De totaalscore ligt net iets onder het landelijk gemiddelde — de voorzieningen overtreffen dat gemiddelde, maar de woonkwaliteit blijft er merkbaar onder. Die spanning is niet toevallig: Zuidplas combineert relatief nieuwe woonwijken met een hoge woningdichtheid én het erfgoed van een gefuseerde plattelandsgemeente. Met een gemiddelde WOZ van ruim €445.000 behoort het tot de duurdere gemeenten van de regio, terwijl de luchtkwaliteit en de hittestress juist om aandacht vragen. Het sociale profiel is opvallend: een laag bijstandspercentage, een ruime SES-score en bijna vier op de tien huishoudens met kinderen geven de gemeente een uitgesproken gezinskarakter.

De bevolking is jong in vergelijking met omliggende gemeenten — bijna een op de vijf inwoners is jonger dan 15 — en het aandeel koopwoningen is hoog. Wie niet oppast, ziet alleen de aantrekkelijke gemiddelden: een veilige woonomgeving, een betaalbare huisarts op geringe afstand en een treinstation dichter bij dan gemiddeld. Toch loopt de kwaliteit per buurt sterk uiteen, van de open, groene veendeelgebieden in het noorden van de gemeente tot de drukker bebouwde zones richting de A20-corridor. Voor gezinnen en nieuwkomers verschilt de uitkomst sterk per buurt.

Menselijk profiel van Zuidplas. Geschiedenis: Zuidplas ontstond op 1 januari 2010 als fusiegemeente van drie voormalige gemeenten: Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel en Zevenhuizen-Moerkapelle. In een referendum in 2006 stemde 93% van de inwoners van Moordrecht vóór de samenvoeging. De gemeente ligt in en rond de Zuidplaspolder, ooit het grootste en diepste veenmeer van Zuid-Holland, dat eind 1839 volledig werd drooggemalen voor landbouw. Nieuwerkerk aan den IJssel, de grootste kern, werd rond 1250 gesticht en stond al in 1317 in graafschappelijke akten vermeld. De naam verwijst naar een kerk die nieuwer is dan die in het nabijgelegen Ouderkerk aan den IJssel. Langs de Hollandse IJssel stonden in Nieuwerkerk tot in de twintigste eeuw steenfabrieken die van rivierslib gele IJsselstenen produceerden; de laatste sloot in 1964. Zevenhuizen had van 1870 tot 1938 een treinstation aan de lijn Gouda-Den Haag, dat het deelde met Moerkapelle. Moordrecht ontwikkelde zich mede via matvlechterij en ligt aan de Hollandse IJssel, met een pont naar het overkant naar Gouderak.

Karakter & sfeer: Zuidplas is een groene, poldergebonden gemeente waar de vier kernen — Nieuwerkerk aan den IJssel, Zevenhuizen, Moordrecht en Moerkapelle — elk een eigen dorps karakter bewaren. Nieuwerkerk is het bestuurlijke en commerciële hart; Zevenhuizen ligt ingeklemd tussen de A12 en A20 met een ouder bebouwingslint; Moordrecht is het kleinste dorp en grenst direct aan de IJssel; Moerkapelle is de meest landelijke kern. Wonen in Zuidplas is kiezen voor een grondgebonden woning in een relatief rustige, goed bereikbare omgeving op korte afstand van Rotterdam en Gouda. De sociale cohesie is hoog, de bevolking is sterk van Nederlandse herkomst (79%).

Evenementen & festivals: Het Zuidplas Muziekfestival vindt jaarlijks plaats in Cultuurhuis Swanla. Het Oogstfeest in Zevenhuizen, op de eerste zaterdag van september, is een dorpse braderie met muziek en ambachtelijke activiteiten. Het culinaire festival Culinesse aan de Zevenhuizerplas trekt bezoekers uit de hele regio. In Moordrecht vindt MidWinterMoordrecht plaats, een kerstmarkt met lampionnenoptocht.

Bezienswaardigheden: De Hervormde Dorpskerk in Zevenhuizen dateert van 1699/1700 met een toren uit circa 1525 en heeft de status van rijksmonument. In Nieuwerkerk aan den IJssel bevindt zich het laagste punt van Nederland, op 6,76 meter beneden NAP, bij een eendenkooi aan de Derde Tochtweg — de diepste plek van het vaste land van Nederland. Een deel van de historische kern van Moordrecht is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. De Eendragtspolder bij Zevenhuizen herbergt de Willem-Alexander Baan, een wedstrijdroeibaan die ook voor internationale evenementen wordt gebruikt.

Bekende inwoners: Memphis Depay, voetballer en oud-aanvaller van PSV, Barcelona en het Nederlands elftal, werd geboren in Moordrecht in 1994 en begon zijn loopbaan bij VV Moordrecht. Arie Slob, ChristenUnie-politicus en oud-minister van Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media in het kabinet-Rutte III (2017–2022), is geboren in Nieuwerkerk aan den IJssel. Angela Visser, model en actrice die in 1989 Miss Universe werd, is afkomstig uit Nieuwerkerk aan den IJssel.

Eten & uitgaan: Het horeca-aanbod is bescheiden maar divers genoeg voor een gemeente van deze omvang: cafés, eetcafés en restaurants zijn verspreid over de vier kernen, met een concentratie rond het centrum van Nieuwerkerk aan den IJssel. Voor een uitgebreid culinair aanbod wordt doorgaans uitgeweken naar Rotterdam of Gouda.

Onderwijs: De gemeente telt 22 basisscholen. De gemiddelde afstand tot een basisschool is 1,0 km, tot voortgezet onderwijs 3,5 km. Voor hoger onderwijs zijn inwoners aangewezen op de omliggende steden.

Sport: Voetbalvereniging VV Moordrecht is de eerste club waar Memphis Depay leerde voetballen. Roeien is een andere opvallende sport dankzij de Willem-Alexander Baan in de Eendragtspolder. De Zevenhuizerplas biedt mogelijkheden voor watersport, zwemmen en surfen.

Bereikbaarheid: Nieuwerkerk aan den IJssel heeft een treinstation aan de lijn Gouda–Rotterdam, met verbindingen in beide richtingen. De A12 en A20 doorkruisen het gemeentelijke grondgebied, waardoor Rotterdam in circa tien à vijftien minuten rijden bereikbaar is en Gouda in vergelijkbare tijd. De gemiddelde afstand tot een treinstation is 3,7 km, iets onder het landelijk gemiddelde van 5,2 km.

Natuur & omgeving: De Zevenhuizerplas en het aangrenzende Rottemeren-gebied vormen een regionaal recreatiegebied met jachthavens, wandel- en fietspaden, zwemgelegenheid en mogelijkheden voor kanoën en paardrijden. De Tweemanspolder en omliggende polders zijn bereikbaar voor wandelaars. De open poldergraslanden rondom de vier kernen geven de gemeente een overwegend groen en weids karakter, al is het aandeel groen met 21% iets onder het landelijk gemiddelde van 25%.

Werkgelegenheid: De lokale economie leunt deels op logistiek en distributie langs de snelwegassen A12/A20, en deels op de glastuinbouw in de omliggende polders. De nabijheid van Rotterdam, Zoetermeer en de Rotterdamse haven maakt pendelen naar grootstedelijke arbeidsmarkten gangbaar.

Toekomst: De grootste ruimtelijke ingreep in de gemeentegeschiedenis is de aanleg van Cortelande, een geheel nieuw dorp in de Zuidplaspolder, op 1 december 2025 officieel aangewezen als woonplaats. Het plan voorziet in circa 8.000 woningen en twee nieuwe bedrijventerreinen; de eerste fase van 2.500 woningen kan naar verwachting vanaf 2028 worden gebouwd. Cortelande wordt daarmee de vijfde kern van Zuidplas en zal worden aangelegd op het laagste punt van Nederland.

Wist je dat: Het laagste punt van Nederland ligt niet in Amsterdam of het Groene Hart, maar in Nieuwerkerk aan den IJssel, precies 6,76 meter onder de zeespiegel — bij een eendenkooi op een onopvallend polderpad.