Alphen aan den Rijn: alle buurten en wijken op een rij

Alphen aan den Rijn is een middelgrote gemeente in het Groene Hart met ruim 114.000 inwoners en een leefbaarheidsprofiel dat het landelijk gemiddelde dicht benadert. Voorzieningen zijn de sterkste pijler en liggen merkbaar boven het landelijk gemiddelde — de gemeente profiteert van haar centrale ligging tussen Leiden, Gouda en Alphen-stad zelf. Woonkwaliteit is het aandachtspunt en blijft onder het landelijk gemiddelde, mede door een woningvoorraad die voor negentig procent van vóór 2000 dateert en een luchtbelasting iets boven het nationale gemiddelde. De rust-pijler eindigt precies op het landelijk gemiddelde, al schuilt daar een dubbelheid in: de geregistreerde criminaliteit is opvallend laag met 33,4 misdrijven per duizend inwoners — ver onder het nationale gemiddelde — terwijl de geluidsbelasting de rust gedeeltelijk drukt. De gemiddelde woningwaarde van €383.000 ligt vrijwel gelijk aan het landelijke peil, wat de gemeente betaalbaarder maakt dan grote steden in de directe regio. Het sociaaleconomisch profiel is bovengemiddeld: het bijstandsaandeel van 15,2 per duizend inwoners is ruim een derde lager dan het nationale gemiddelde.

Met een aandeel gezinshuishoudens van bijna 37 procent heeft Alphen aan den Rijn een uitgesproken gezinsgericht karakter, versterkt door de aanwezigheid van 74 basisscholen en 28 supermarkten over de gemeente. De dichtheid — ruim 6.000 inwoners per vierkante kilometer — is iets hoger dan het landelijk gemiddelde, wat samenhangt met de stedelijke kern en aaneengesloten wijken. Voor gezinnen verschilt de uitkomst sterk per buurt, met name door ouderdom van de woningvoorraad, nabijheid van doorgaande wegen en de afstand tot ziekenhuiszorg.

Menselijk profiel van Alphen aan den Rijn. Geschiedenis: De plaats Alphen gaat terug op het Romeinse castellum Albaniana langs de Oude Rijn, die hier de noordgrens van het Romeinse Rijk vormde; bij Zwammerdam (het Romeinse Nigrum Pullum) zijn zes Romeinse schepen opgegraven. De huidige gemeente is jong: pas op 1 januari 2014 gingen Alphen aan den Rijn, Boskoop en Rijnwoude samen. Rijnwoude was zelf in 1991 ontstaan uit Benthuizen, Hazerswoude en Koudekerk aan den Rijn. Bij de fusie won ‘Rijn en Gouweland’ een publieksstemming, maar de naam Alphen aan den Rijn bleef behouden.

Karakter & sfeer: Naast de groeistad Alphen aan den Rijn telt de gemeente zeven kleinere kernen: Aarlanderveen, Benthuizen, Boskoop, Hazerswoude-Dorp, Hazerswoude-Rijndijk, Koudekerk aan den Rijn en Zwammerdam. De stad groeide na de oorlog sterk en is ruim opgezet; de dorpen houden hun eigen karakter. Boskoop heeft een eigen identiteit als internationaal sierteeltcentrum, met een landschap van smalle eilandjes en talloze sloten dat ‘Klein Giethoorn’ wordt genoemd.

Evenementen & festivals: Het Straatmuzikantenfestival kleurt eind augustus de Alphense binnenstad. Daarnaast zijn er evenementen aan de Zegerplas en het foodfestival TOOST in het Europapark. Museumpark Archeon houdt jaarlijks het Internationaal Romeins Festival.

Bezienswaardigheden: Vogelpark Avifauna en het archeologisch themapark Archeon zijn de bekendste publiekstrekkers. In Boskoop herinneren de hefbrug over de Gouwe en het Boomkwekerijmuseum aan de sierteeltgeschiedenis.

Bekende inwoners: Voetballer en oud-international John Heitinga (1983) werd in Alphen aan den Rijn geboren. Dichter J.C. Bloem (1887-1966), winnaar van de P.C. Hooftprijs, kwam uit het toen zelfstandige Oudshoorn. Ook acteur Robert de Hoog (1988) en hoogspringer Wilbert Pennings (1975) zijn er geboren.

Onderwijs: De gemeente telt 74 basisscholen op gemiddeld 0,7 km. De gemiddelde afstand tot een middelbare school is 1,7 km, korter dan de 2,5 km landelijk. Voor het hoger onderwijs reizen studenten naar Leiden, Den Haag of Utrecht.

Bereikbaarheid: Station Alphen aan den Rijn ligt aan de lijnen richting Leiden, Gouda en Utrecht; Boskoop heeft een eigen station aan de lijn Gouda-Alphen. De N11 verbindt de gemeente met Leiden en de A4. Een treinstation ligt gemiddeld op 3,4 km, korter dan de 5,2 km landelijk.

Natuur & omgeving: De gemeente ligt midden in het Groene Hart, met de Oude Rijn, de Gouwe, de Zegerplas en open polderlandschap. Het aandeel groen van 19,1% ligt onder het landelijke 25,1%, mede door de stedelijke kern en de sierteelt bij Boskoop.

Werkgelegenheid: Sierteelt en boomkwekerij rond Boskoop vormen een internationaal bekende sector; daarnaast zijn er logistiek, handel, zorg en dienstverlening. De ligging tussen Leiden, Gouda en de Randstad maakt het ook een forensenplaats.

Wist je dat: Het appelras Schone van Boskoop hier in 1853 werd gekweekt en nog altijd breed wordt geteeld.