Krimpenerwaard: alle buurten en wijken op een rij

De Krimpenerwaard is een poldergebied in het Groene Hart van Zuid-Holland, waar ruim 57.000 mensen wonen in een lintbebouwde wereld van droogmakerijen, kaden en kleine kernen. Totaal scoort de gemeente rond het landelijk gemiddelde, maar de twee uitersten zijn onmiskenbaar: de rust is de verreweg sterkste pijler en ligt ruim boven wat gemiddeld in Nederland geldt, terwijl de voorzieningen — en dan met name OV-bereikbaarheid en zorg op afstand — duidelijk achterblijven bij het landelijke peil. WOZ-waarden van gemiddeld €412.000 liggen een stuk boven het nationale gemiddelde en verraden een woningmarkt die ondanks de landelijke ligging Randstad-proximiteit in de prijs doorrekent.

Het overwegend koopgerichte karakter van de gemeente, het bovengemiddelde aandeel gezinnen met kinderen en de relatief hoge sociaaleconomische status passen bij een gemeente die voor velen een bewuste keuze is: meer ruimte, minder geluid, minder criminaliteit — maar ook minder trein, verder rijden naar het ziekenhuis. Voor gezinnen verschilt de uitkomst sterk per buurt, zeker in de tegenstelling tussen de jongere woondorpen en de historische kernen langs de Hollandsche IJssel.

Menselijk profiel van Krimpenerwaard. Geschiedenis: De Krimpenerwaard is een eeuwenoud veenweidegebied tussen de rivieren Lek en Hollandse IJssel, vanaf de middeleeuwen ontgonnen en ingepolderd. De huidige gemeente is jong, maar de kernen zijn oud: het oudste stadsrecht ligt bij Schoonhoven, dat al in 1280 stadsrechten kreeg en uitgroeide tot vesting- en zilverstad. Het bestuurscentrum van de gemeente is Stolwijk.

Karakter & sfeer: Wonen in Krimpenerwaard betekent wonen in dorpen tussen weilanden, dijken en sloten. De gemeente bestaat uit zelfstandige kernen — onder meer Schoonhoven, Haastrecht, Lekkerkerk, Bergambacht, Stolwijk, Berkenwoude, Gouderak, Ouderkerk aan den IJssel, Ammerstol en Vlist — elk met een eigen dorpskarakter. De rust is groot, maar voorzieningen en treinverbindingen liggen verder weg dan in stedelijk Nederland.

Evenementen & festivals: Het bekendste evenement is de Nationale Zilverdag in Schoonhoven, die jaarlijks op Tweede Pinksterdag plaatsvindt en waarbij goud- en zilversmeden hun ateliers in de historische binnenstad openen voor het publiek. Het evenement bestaat sinds de jaren tachtig en trekt jaarlijks tienduizenden bezoekers. Door het jaar heen zijn er daarnaast streekmarkten met producten als boerenkaas.

Bezienswaardigheden: Schoonhoven is het toeristische hart, met het Nederlands Zilvermuseum, het Edelambachtshuis, de zeventiende-eeuwse Veerpoort, het gotische stadhuis met carillon en de veertiende-eeuwse Grote of Bartholomeuskerk. Buiten Schoonhoven bepalen dijklinten, oude boerderijen, kerktorens en molens het beeld van het veenweidelandschap.

Bekende inwoners: Olivier van Noort, de eerste Nederlander die rond de wereld voer, was rond 1620 garnizoenscommandant in Schoonhoven en ligt begraven in de Grote of Bartholomeuskerk. Zanger en presentator Jamai Loman, winnaar van de eerste Nederlandse Idols (2003), groeide op in Schoonhoven, en voetballer Rick Karsdorp werd er in 1995 geboren.

Onderwijs: De gemeente telt 28 basisscholen op gemiddeld 0,8 km — gelijk aan het landelijke beeld. Voortgezet onderwijs ligt op gemiddeld 3,7 km (landelijk 2,5 km); voor hoger onderwijs reizen jongeren naar Gouda, Rotterdam of Utrecht.

Sport: In de dorpen zijn voetbal-, korfbal- en gymverenigingen actief, en het open polderlandschap met dijken en jaagpaden is geliefd bij wielrenners, wandelaars en schaatsers.

Bereikbaarheid: Dit is het zwakke punt van een landelijke gemeente. Het dichtstbijzijnde treinstation ligt op gemiddeld 10,9 km, ruim twee keer zo ver als het landelijk gemiddelde van 5,2 km; een ziekenhuis op 11,4 km. De gemeente leunt op de auto en op 245 bushaltes, met verbindingen richting Gouda, Rotterdam en Utrecht.

Natuur & omgeving: De Krimpenerwaard is een van de grootste aaneengesloten veenweidegebieden van het Groene Hart, met weilanden en weidevogels tussen de Lek en de Hollandse IJssel. Het aandeel groen in de bebouwde kom is met 17,3% wel lager dan het landelijk gemiddelde van 25,1%, doordat de kernen compact en dorps zijn.

Werkgelegenheid: Landbouw en veeteelt — met de traditie van boerenkaas — zijn beeldbepalend, naast het zilver- en edelsmidsambacht in Schoonhoven en midden- en kleinbedrijf. Veel inwoners werken in Gouda, Rotterdam of de regio Utrecht.

Toekomst: De grote opgaven zijn het behoud van het kwetsbare veenweidelandschap (bodemdaling en verzilting), betaalbaar wonen in de dorpen en het op peil houden van voorzieningen en bereikbaarheid in een vergrijzende plattelandsgemeente; 22,2% van de inwoners is 65-plus, tegen 20,5% landelijk.

Wist je dat: Schoonhoven al sinds de zeventiende eeuw bekendstaat als Zilverstad, met vermaarde goud- en zilversmeden, en nog altijd de Nationale Zilverdag huisvest.