Land van Cuijk: alle buurten en wijken op een rij

De rust is de onmiskenbare kracht van Land van Cuijk. De geluidsbelasting — gemeten op 24,5 tegenover een nationaal gemiddelde van 35,8 — toont een gemeente waar de stilte van het Brabantse land voelbaar is, zeker buiten de grotere kernen. Dat gaat hand in hand met een uitzonderlijk laag criminaliteitscijfer: 31,5 misdrijven per 1.000 inwoners staat bijna recht tegenover het nationale gemiddelde van 55,8, met lage deelcijfers voor diefstal (8,4), geweld (2,6) en inbraak (3,1). De luchtkwaliteit is met een NO₂-concentratie van 10,9 µg/m³ iets gunstiger dan het nationale gemiddelde van 12,0. PM2.5 ligt met 9,3 µg/m³ licht boven het landelijk gemiddelde van 8,3 — een aandachtspuntje, al blijven de niveaus bescheiden.

De voorzieningenpijler is het aandachtspunt. Een gemiddelde afstand van 1,3 km naar de supermarkt, 1,6 km naar de huisarts en 1,9 km naar de apotheek zijn ruimer dan wat stedelingen gewend zijn. Het ziekenhuis ligt op gemiddeld 9,6 km, het treinstation op 5,2 km. Wie een auto heeft of bereid is op de fiets te stappen, pikt de 60 scholen, 28 supermarkten en 252 bushaltes prima mee; voor wie mobiliteitsonafhankelijk wil zijn, vraagt de spreiding om bewuste keuze van locatie binnen de gemeente.

De best scorende buurten liggen vrijwel allemaal in de kleinste, groenste dorpskernen van de gemeente. Sint Agatha kern en Escharen kom voeren de ranglijst aan: compacte, rustige kernen met een dorpsschaal die weinig wrijving kent en ver van bedrijvige doorgaande wegen ligt. Villapark 't Zand is een rustige, groene woonbuurt met een profiel dat meer aan Veluws wonen doet denken dan aan Brabants dorp. Westerbeek en Overloon Centrum completeren de top vijf — allebei kernen met een overzichtelijke samenhang, weinig geluid en een laag voorzieningengebruik dat past bij de lage criminaliteitscijfers.

Aan het andere uiteinde staan vrijwel uitsluitend buitengebied- en bedrijventerreinlocaties. Cuijk buitengebied ten westen en de bedrijventerreinen Saxa Gotha, Het Spoor en het industriegebied bij Cuijk scoren structureel laag — niet verrassend, want er zijn nauwelijks woonfuncties. Mill-Centrum vormt de uitzondering: als woonkern die aan de staart bengelt, is het een signaal dat het winkelhart van Mill om aandacht vraagt.

Wie de buurgemeenten van Land van Cuijk afloopt, ziet een gemêleerd gezelschap. Mook en Middelaar scoort duidelijk beter en is een compacte Limburgse gemeente direct aan de Maas, populair bij mensen die natuur en rust boven voorzieningenbereik stellen. Bergen (L.) scoort eveneens hoger en biedt een vergelijkbare landelijke structuur, maar met iets meer toeristische infrastructuur in de omgeving.

Wijchen hangt daar net boven Land van Cuijk en profiteert van de nabijheid van Nijmegen; wie OV-bereikbaarheid en een groter voorzieningenaanbod wil combineren met een dorpse woonervaring, kijkt al snel die kant op. Gemert-Bakel, Gennep en Boekel zitten op vergelijkbaar niveau en zijn qua karakter en schaal herkenbare Brabantse verwanten. Heumen volgt op korte afstand en ligt, net als Wijchen, in de gravitatiebaan van Nijmegen. Oss scoort lager en heeft een stedelijker profiel met meer industrie en een hogere geluidsbelasting. Voor wie de rust van Land van Cuijk wil maar meer voorzieningen op korte afstand zoekt, is Wijchen de meest logische stap; wie een nog landelijker of toeristische omgeving prefereert, kijkt richting Mook en Middelaar of Bergen.

De woningmarkt van Land van Cuijk is uitgesproken grondgebonden en in koop. 31,8% van de woningen is vrijstaand en 17,2% is twee-onder-een-kap — samen bijna de helft, tegenover slechts 23% landelijk. Tussenwoningen vormen 22,5% en hoekwoningen 13%; appartementen zijn met 15,5% in de minderheid, terwijl dat landelijk 33,7% is. Dit is een streek van eigen huizen met een tuin, niet van portiekflats.

70,6% van de woningen is koop tegenover 59,3% landelijk, en het aandeel corporatiehuur van 20,8% ligt onder de landelijke 27,1%. De gemiddelde WOZ van €382.000 ligt net onder het Nederlandse gemiddelde van €387.000 — opvallend, gezien het grote aandeel ruime vrijstaande huizen, en een teken dat je hier voor je geld meer vierkante meters krijgt dan in de Randstad. De voorraad is overwegend ouder: 91% dateert van vóór 2000 en slechts 9% is in de afgelopen tien jaar gebouwd.