Terschelling: alle buurten en wijken op een rij

Terschelling scoort op woonkwaliteit 82/100, ver boven het landelijk gemiddelde van 50/100, en op rust 66/100 tegen 51/100 landelijk. Het is meetbaar stil en schoon: de geluidsscore is 11 tegen 35,8 landelijk — ongeveer 69% lager. De NO₂-concentratie van 5,7 µg/m³ ligt 55% onder het landelijk gemiddelde van 12,6 µg/m³; ook fijnstof is lager (PM2,5 6,2 tegen 9,0 µg/m³, PM10 14,3 tegen 16,1 µg/m³). De criminaliteit is laag: 25,5 misdrijven per 1.000 inwoners tegen 44,0 landelijk (42% lager), met diefstal op slechts 2,4 per 1.000 tegen 12,7 landelijk — ruim vijf keer minder. Met 42,2% zonnepanelen tegen 37,4% landelijk en 37,9% groen tegen 25,1% scoort het eiland ook op duurzaamheid en ruimte goed.

De keerzijde is de bereikbaarheid van voorzieningen. De voorzieningen-score van 39/100 ligt 12 punten onder het landelijke 51/100. Dagelijkse voorzieningen zijn dichtbij — supermarkt op 0,8 km, basisschool op 0,8 km, huisarts en apotheek op 1,4 km — maar het eiland telt in totaal slechts 6 supermarkten, 2 scholen, 2 huisartsen, 2 apotheken, 16 restaurants en 70 bushaltes. Een treinstation ligt gemiddeld 36 km weg en het dichtstbijzijnde ziekenhuis 64 km, beide op het vasteland en alleen via de veerboot bereikbaar. Het energieprofiel van de woningvoorraad is zwak: 18,3% heeft label F of G (landelijk 6,1%) en het gemiddelde gasverbruik van 1.089 m³ ligt 34% boven het landelijke 811 m³.

Het dorp Hoorn aan de oostkant scoort met 72/100 het hoogst van alle buurten op het eiland, gevolgd door Midsland (67/100), Oosterend (65/100), Lies (65/100) en Formerum (63/100). Deze dorpskernen combineren de eilandbrede rust en schone lucht met dorpsvoorzieningen op loop- of fietsafstand, wat ze boven het gemeentegemiddelde van 63/100 tilt.

Aan de onderkant staan de verspreide bebouwing en het hoofddorp. Verspreide huizen West-Terschelling komt uit op 50/100, gevolgd door West-Terschelling zelf (59/100) en Verspreide huizen Midsland-Zuid (60/100). West-Terschelling is het drukste en meest verharde deel van het eiland — haven, toerisme en bedrijvigheid drukken hier de rust- en woonkwaliteitscomponenten die de oostelijke dorpen juist hoog scoren.

Binnen de Waddeneilanden is Terschelling (63/100) de hoogst scorende van de buurgemeenten. Ameland (58/100) is het meest vergelijkbare alternatief: ook een autotoegankelijk eiland met dezelfde mix van rust en toerisme. Vlieland (55/100) ligt direct ten westen maar is autoluw en kleiner, wat een ander woonprofiel oplevert. Op het vasteland zijn Waadhoeke (55/100) en de havenstad Harlingen (50/100) de dichtstbijzijnde gemeenten; Harlingen is tevens de veerhaven van waaruit Rederij Doeksen op Terschelling vaart, en biedt met treinstation en ziekenhuis de voorzieningen die op het eiland zelf op tientallen kilometers afstand liggen.

De Terschellinger woningmarkt is uitgesproken grondgebonden: 34,3% van de woningen is vrijstaand (landelijk 14,1%), 16,3% is twee-onder-een-kap en 14,6% tussenwoning; meergezinswoningen vormen met 23,7% een minderheid tegenover 33,7% landelijk. 63,1% van de woningen is koop tegen 59,3% landelijk, en het aandeel corporatiehuur is met 19,1% laag vergeleken met de landelijke 27,1%.

De gemiddelde WOZ van €437.000 (peiljaar 2024) ligt 13% boven het Nederlandse gemiddelde van €387.000 — een eilandpremie op een schaarse markt. De voorraad is oud: 94,7% van de woningen dateert van vóór 2000 en slechts 5,3% is in de afgelopen tien jaar gebouwd. Het energielabelbeeld is navenant zwak: 27,7% heeft label A of A+ tegen 43,0% landelijk, terwijl 18,3% op F of G staat tegen 6,1% landelijk.