Oude IJsselstreek: alle buurten en wijken op een rij

Oude IJsselstreek is een uitgestrekte Achterhoekse gemeente van bijna 40.000 inwoners waar de leefbaarheid boven het landelijk gemiddelde uitkomt, maar waarbij dat gemiddelde een scherp intern contrast verhult. De sterkste kaart is rust: de gemeente scoort ruim boven het landelijk gemiddelde op dit vlak, met lage geluidsbelasting en een geregistreerde criminaliteit van slechts 22,6 misdrijven per 1.000 inwoners — een fractie van het nationale cijfer. De woonkwaliteit is eveneens bovengemiddeld. Het aandachtspunt is de voorzieningendichtheid: door de lage bevolkingsdichtheid van 2.358 inwoners per km² liggen supermarkten, huisartsen en apotheken verder weg dan het landelijk gemiddelde, en voor een ziekenhuisbezoek legt een gemiddelde inwoner bijna 13 kilometer af. De WOZ-waarde van gemiddeld €333.939 ligt een slag onder het nationale gemiddelde, wat de gemeente voordeliger maakt dan veel andere Gelderse regio's.

Het sociaal-economische profiel is stabiel: de bijstandsafhankelijkheid ligt duidelijk onder het landelijk gemiddelde, en de inwoners zijn relatief oud — bijna 26% is 65-plus, wat de stille, settledstemming van de streek versterkt. De woningvoorraad is overwegend oud en op gas, hoewel het aandeel zonnepanelen van 48,8% fors boven het landelijk gemiddelde ligt. Voor gezinnen verschilt de uitkomst sterk per buurt, met name door de afstand tot dagelijkse voorzieningen en het uiteenlopende karakter van de kernen.

Menselijk profiel van Oude IJsselstreek. Geschiedenis: De gemeente is op 1 januari 2005 ontstaan door de samenvoeging van de voormalige gemeenten Wisch en Gendringen. Wisch omvatte de kernen Varsseveld, Silvolde, Terborg, Westendorp, Heelweg en Bontebrug; Gendringen omvatte de kernen Gendringen, Ulft, Etten, Megchelen, Netterden, Varsselder en Breedenbroek. Het grondgebied strekt zich uit langs de Oude IJssel in de Achterhoek en de Liemers, grenzend aan Duitsland. De industriegeschiedenis is bepalend voor de streek: omstreeks 1689 verrees de eerste hoogoven in de regio en in 1754 werd in Ulft de tweede hoogoven van Nederland in gebruik genomen — de zogeheten Olde Hut. Uit deze ijzerindustrie groeiden bekende merken als DRU, ATAG en Etna. Terborg is de enige kern met stadsrechten, verkregen in 1419. Het gemeentehuis staat in Gendringen.

Karakter & sfeer: Oude IJsselstreek is een landelijke gemeente met een mix van kleine kernen, lintbebouwing langs rivieren en een uitgestrekt buitengebied. Ulft is de grootste kern, gevolgd door Varsseveld en Silvolde. De sfeer is Achterhoeks: nuchter, gemeenschapsgericht en met sterke lokale verenigingen. Door de lage bevolkingsdichtheid en de ligging aan de Oude IJssel heeft de gemeente een ruimtelijk karakter dat duidelijk verschilt van de stedelijkere Achterhoekse buurgemeente Doetinchem.

Evenementen & festivals: Het DRU Industriepark in Ulft is het culturele hart van de gemeente. Dit voormalige fabriekscomplex herbergt een theater, een popzaal, een filmhuis en diverse expositieruimtes. Het park is gastheer van evenementen als het JAFA filmfestival, het BALK Festival Oost, de STRTFSTVL Showcase en het Festival van het Smakelijke Leven. Het terrein bestaat als cultureel centrum sinds 2009 en is in 2024 vijftien jaar oud geworden.

Bezienswaardigheden: Het DRU Industriepark in Ulft is de meest zichtbare industriële erfenis en een erkend rijksmonument. Verdere bezienswaardigheden zijn de historische bebouwing van Terborg (stadsrechten 1419), de talrijke gemeentelijke en rijksmonumenten verspreid over de kernen, en de Oude IJssel zelf als landschappelijke en recreatieve as. De hoogovengeschiedenis langs de rivier is over de hele streek terug te zien.

Bekende inwoners: Guus Hiddink (geboren 1946 in Varsseveld) is als voetbalcoach de bekendste persoon uit de gemeente, internationaal vermaard door zijn werk met onder meer het Nederlands elftal, Rusland, Zuid-Korea en Chelsea. Robert Gesink (geboren 1986 in Varsseveld) is een voormalig profwielrenner die jarenlang actief was op het hoogste niveau en meerdere malen de Ronde van Frankrijk reed.

Eten & uitgaan: Het horeca-aanbod is beperkt en verspreid over de kernen. De gemeente telt 17 restaurants, geconcentreerd in Ulft, Terborg en Varsseveld. Kroegen en eetcafés zijn er van het lokale type; wie meer wil, rijdt naar Doetinchem of de grensstreek.

Onderwijs: De gemeente telt 17 basisscholen met een gemiddelde afstand van 0,9 km. Voor voortgezet onderwijs ligt de gemiddelde afstand op 3,0 km. Hoger onderwijs is niet aanwezig; studenten reizen naar Doetinchem, Arnhem of verder.

Sport: Voetbal is de dominante sport in de Achterhoek. Iedere kern heeft zijn eigen vereniging; Silvolde en Terborg werken aan een fusie. Roeien en kanoën op de Oude IJssel, fietsen op het uitgebreide regionale fietsnetwerk en wandelen in het buitengebied zijn populaire buitensporten.

Bereikbaarheid: Er is geen treinstation in de gemeente; het dichtstbijzijnde station ligt gemiddeld op 4,2 km (tegenover 5,2 km landelijk, dus relatief gunstig voor een landelijke gemeente). De A18 verbindt de streek met Doetinchem en verder met de A12 richting Arnhem en Den Haag. De busverbindingen bedienen 105 haltes in de gemeente.

Natuur & omgeving: De Oude IJssel als rivier en het bijbehorende beekdallandschap vormen de ruggengraat van het buitengebied. Het groenpercentage van de bebouwde omgeving ligt op 21%, iets onder het landelijk gemiddelde van 25%. Het droogterisico is laag (2,2 tegenover 3,7 landelijk), wat duidt op een relatief gunstige waterhuishouding.

Werkgelegenheid: De economie draait op industrie, agrarische sector en zakelijke dienstverlening. Het bijstandspercentage van 17 per 1.000 inwoners ligt fors onder het landelijk gemiddelde van 22,7 per 1.000. ATAG en aanverwante maakindustrie zijn nog altijd aanwezig in de regio.

Toekomst: Vergrijzing is de voornaamste demografische uitdaging: bijna een kwart van de bevolking is 65-plus en het aandeel jongeren (0-15 jaar: 13%) is lager dan landelijk (15,1%). De woningvoorraad vernieuwt langzaam; slechts 4,4% van de woningen is in de afgelopen tien jaar gebouwd. Het verduurzamen van de oudere voorraad — 95,6% van voor 2000 — is een opgave van formaat.

Wist je dat: Terborg stadsrechten bezit sinds 1419, maar de grootste kern van de gemeente Ulft is. Het DRU in DRU Industriepark staat voor Diepenbrock en Reigers Ulft, de oorspronkelijke fabrieksnaam. Guus Hiddink groeide op in Varsseveld en begon zijn loopbaan bij de lokale amateurvereniging SC Varsseveld.