Almelo: alle buurten en wijken op een rij

Almelo is een compacte Twentse stad met 74.305 inwoners en een leefbaarheidsprofiel dat iets onder het landelijk gemiddelde uitkomt — gedragen door een opvallend sterk voorzieningenniveau, maar afgeremd door geluid en een drukke woonomgeving. De sterkste pijler is de bereikbaarheid van dagelijkse voorzieningen: treinstation, ziekenhuis, supermarkten en kinderdagverblijven liggen gemiddeld dichterbij dan in de meeste Nederlandse gemeenten. Het aandachtspunt is de rust: de geluidsbelasting ligt fors boven het landelijk gemiddelde en ook de hittestress is merkbaar hoger dan elders. De woonkwaliteit valt daar tussenin — onder het landelijk gemiddelde, mede door de relatief oude woningvoorraad en de hogere sociale-huursector. De gemiddelde WOZ van €295.760 ligt ruim onder het Nederlandse gemiddelde, wat Almelo tot een van de meer toegankelijke woningmarkten van Overijssel maakt.

Almelo heeft een uitgesproken stedelijk profiel binnen de Twentse schaal: de dichtheid is lager dan in de grote steden maar hoog voor de regio, met een kwart van de voorraad als meergezinswoningen en een substantieel aandeel corporatiehuur. De bijstandscijfers liggen fors boven het landelijk gemiddelde, wat de sociaaleconomische opgave onderstreept. Opvallend is dat de luchtkwaliteit met 9,7 µg/m³ NO₂ juist schoner is dan het nationale gemiddelde — een voordeel dat in het dagelijks wonen nauwelijks opvalt maar bij langjarig wonen telt. Voor gezinnen verschilt de uitkomst sterk per buurt, zeker gezien de grote spreiding tussen de groenere randwijken en de drukste centrumgebieden.

Menselijk profiel van Almelo. Geschiedenis: Almelo ontstond rond het Huis Almelo, een havezate die waarschijnlijk al sinds de twaalfde eeuw bestaat en eeuwenlang in handen is van de familie Van Rechteren Limpurg. De stad kreeg rond 1420 stadsrechten. De huidige gemeente is een fusiegemeente: in 1914 gingen Stad Almelo en Ambt Almelo samen op tot één gemeente Almelo. Naast de stad horen de dorpen Aadorp, Bornerbroek en (gedeeltelijk) Mariaparochie bij de gemeente. Almelo groeide uit tot een textielstad: vanaf de zeventiende eeuw werd hier geïnvesteerd in weverij en spinnerij, met na de introductie van stoommachines (vanaf 1830) en de aanleg van het kanaal (1855) een sterke industriële groei. Families en bedrijven als Ten Cate (Koninklijke Ten Cate, de villa Bellinckhof) drukten een stempel op de stad.

Karakter & sfeer: Almelo is een nuchtere, betaalbare Twentse stad met een industrieel verleden dat nog zichtbaar is in oude fabrieksgebouwen en textielvilla's. De wijken lopen uiteen van de binnenstad en oudere arbeidersbuurten tot naoorlogse uitbreidingen als Schelfhorst en Windmolenbroek. De woonkwaliteit ligt onder het landelijk gemiddelde, en ook de rust blijft achter bij het landelijk gemiddelde.

Evenementen & festivals: Open Air Almelo is een gratis driedaags muziek- en cultuurfestival, in 2026 gepland op 27, 28 en 29 augustus, met onder meer een Profronde-wielerwedstrijd in het stadscentrum.

Bezienswaardigheden: Het Huis Almelo (de havezate van Van Rechteren Limpurg) is het oudste en meest bepalende monument. In de binnenstad staan de protestantse Grote Kerk (met een vijftiende-eeuws koor en een schip uit 1733) en de rooms-katholieke Sint-Georgiusbasiliek (1900-1902, in 2009 verheven tot basiliek). Verspreid door de stad herinneren textielvilla's en pakhuizen aan het industriële verleden.

Bekende inwoners: In Almelo zijn onder anderen cabaretier Herman Finkers (1954), zangeres Ilse DeLange (1977), astronaut Wubbo Ockels (1946-2014), sportpresentator Tom Egbers (1957), tv-presentatrice Daphne Bunskoek (1973) en programmamaker Alberto Stegeman (1971) geboren.

Onderwijs: De gemeente telt 37 basisscholen; een basisschool ligt gemiddeld op 0,8 km, gelijk aan landelijk. De gemiddelde afstand tot voortgezet onderwijs is 1,5 km, korter dan de landelijke 2,5 km.

Sport: Almelo is de thuisbasis van profvoetbalclub Heracles Almelo, die uitkomt op het hoogste landelijke niveau.

Bereikbaarheid: Almelo ligt aan de snelwegen A1 en A35 en heeft spoorverbindingen richting Zwolle, Deventer en Hengelo. Een treinstation ligt gemiddeld op 2,3 km, ruim onder de landelijke 5,2 km. Het Twentekanaal verbindt de stad met de regionale vaarweg voor goederenvervoer.

Natuur & omgeving: Het groenaandeel van 26,4% ligt iets boven landelijk (25,1%). Buiten de stad liggen de dorpen Aadorp en Bornerbroek in het Twentse landschap, met het Twentekanaal als herkenbare structuur.

Werkgelegenheid: Van oudsher draaide Almelo op textiel; vandaag is de economie breder, met industrie, logistiek, zorg en dienstverlening. De sociaaleconomische totaalscore van -0,09 ligt net onder het landelijk gemiddelde van 0,06; het aantal bijstandsontvangers is met 33,5 per 1.000 inwoners hoger dan de landelijke 22,7.

Wist je dat: de huidige gemeente Almelo pas in 1914 ontstond uit de samenvoeging van Stad Almelo en Ambt Almelo, en dat het Huis Almelo al ruim acht eeuwen in handen is van dezelfde familie.